To pomysł Fundacji Fabryka Pomysłów, do której należą zwolennicy aktywnego spędzania wolnego czasu oraz zapaleni regionaliści - być może amatorzy, ale kochają grzebać w historii naszego regionu. I, jak na życzenie, doszukali się, że w Gostyniu i okolicy znajdują się liczne osady okresu plemiennego i wczesnopiastowskiego.

Dolina rzeki Kani i dolina Obry przed uregulowaniem tworzyła rozległe mokradła i rozlewiska. Teren o walorach obronnych, bliskość traktu północ-południe oraz kanał Obry, która jest dopływem rzeki Warty stanowiły dogodne warunki do osadnictwa w tym rejonie. Postanowili to wykorzystać aktywni członkowie Fundacji i przygotowali ciekawy historyczny projekt - by wraz z zaprzyjaźnionymi mieszkańcami Gostynia - przybliżyć historię naszych lokalnych wczesnośredniowiecznych słowiańskich osad plemiennych.

Na realizację projektu Fundacja otrzymała 5.000 zł w ramach Programu Grantów Społecznych 2023 realizowanego przez Stowarzyszenie Dziecko z funduszy powiatu gostyńskiego.

TUTAJ ZNAJDZIESZ INFORMACJE o niezwykłym odkryciu na Świętej Górze. Czy archeolodzy odkopali dawny kościół?

Pierwsza z trzech wypraw

Wycieczka, która odbyła się 23 września 2023 r. była jedną z 3 historycznych wypraw zaplanowanych w ramach projektu, w myśl słów XIX-wiecznego bajkopisarza Stanisława Jachowicza „Cudze chwalicie swego nie znacie”.

- Generalnie w naszym regionie mamy bardzo dużo miejsc ciekawych historycznie. Oprócz kurhanów, grobowców są to grody, jako pozostałości nazywane grodziskami, zamieszkałe dawniej przez Słowian, ale też starsze - z kultury łużyckiej, z epoki brązu. Mamy kurhan, który ma około 3400 lat pomiędzy Podrzeczem a Grabonogiem. To jedno z ciekawszych miejsc pod względem archeologicznym - chyba największe cmentarzysko koni z tamtego okresu - mówi Paweł Piotrowski.

Jak się okazuje, łąki i pola położone w okolicy podgostyńskich miejscowości takich jak Ostrowo, Kunowo ze Szczodrochowem oraz Dusina kryją wiele tajemnic. Dlatego też organizatorzy na pierwsze "wyjście" zaplanowali blisko 20-kilometrową wyprawę (truchtem), by zwiedzić kilka pradawnych osad i kurhanów (grobowców) na terenie gminy Gostyń.

W pobliżu kanału Obry znajdują się pozostałości 3 grodów. Na położonych niedaleko piaszczystych kępach zidentyfikowano także 13 otwartych osad. Świadczy to o intensywnym osadnictwie występującym w tym rejonie. Jak zauważa Paweł Piotrowski, inicjator wyprawy, w promieniu 25 km można zidentyfikować pozostałości 12 starych grodów, grodzisk obronnych z okresu plemiennego i wczesnopiastowskiego (od VII do XIII w.).

Do nich należy między innymi gród w Siemowie, który był swego czasu największym grodem w Wielkopolsce z tamtego okresu. To miejsca zniwelowane w aktualnych czasach. Jest też 20 grodów z innych okresów naszych dziejów - wyjaśnił inicjator wydarzenia.

Sobotnie przedpołudnie z historią. Znaleziska mamy "pod ręką" (KLIK)

Chętni, którzy chcieli z bliska zobaczyć ślady 3 grodzisk w Dusinie, Daleszynie (Kunowo) oraz młodsze grodzisko między Szczodrochowem a Kunowem, zebrali się przy klasztorze księzy filipinów. Trasa rozpoczynała się na parkingu przed bazyliką świętogórską - można było ją pokonać truchtem lub rowerem. W wycieczce wzięło udział około 20 osób.

Pobiegniemy przez 3 wzniesienia, położone w okolicach Kunowa, na których prawdopodobnie były też cmentarzyska całopalne z okresu plemiennego, w okolicach Kunowa - mówił Paweł Piotrowski przed startem.

Pogoda dopisała, chociaż meteorolodzy zapowiadali deszcz. A tymczasem poranek było rześki, słoneczny, ale chłodniejszy niż dotychczasowe dni.

- Aura w sam raz do biegania. Chociaż gdyby nawet padał deszcz, ta dzisiejsza ekipa przyszłaby na biegi bez względu na wszystko. To zapaleńcy, którzy trasę wykorzystują do swoich treningów - zapewnił Andrzej Konieczny z Fundacji Fabryka Pomysłów.

Pomysłodawca wycieczki, był również przewodnikiem. Uczestnicy zatrzymywali się przy pozostałościach grodzisk, a on wyjaśniał, jak w przeszłości mogły wyglądać funkcjonujące na ich miejscu osady. Biegnąc polnymi ścieżkami, wzdłuż kanału Obry przy moście w Kunowie od strony południowej znajduje się dobrze zachowane grodzisko pierścieniowate (zwane grodziskiem Daleszyn).

- Są zachowane całe wały, miejsce po bramie wjazdowej do grodu znajdowało się od strony Gostynia - wyjaśniał Paweł Piotrowski.

Kierując się dalej wzdłuż Obry po stronie północnej uczestnicy udali się do dobrze zachowanego grodziska stożkowatego (grodzisko Kunowo – Szczodrochowo). Przebiegli przez dwa ciekawe miejsca widokowe, omijając stację paliw przy ul. Poznańskiej i przez Dusinę, a dalej Bogusławki wrócili na parking na Świętej Górze. Na historyczne bieg zaplanowano w sumie 3 godziny.

Informacje historyczne - pomocne, jeśli ktoś sam wybrałby się na wycieczkę

W pierwszej połowie X wieku Siemomysł później Mieszko kieruje się na południe i niszczy lub zajmuje istniejące tam struktury osadnicze.
Grody na tym terenie były zamieszkane przez związek plemienny (Obrzanie). Prawdopodobnie właśnie wskutek podboju tego terenu przez Polan większość grodów została zniszczona a ludność została przesiedlona na północ i wykorzystana do budowy grodów pierwszych Piastów.

- W konstrukcji grodów w Daleszynie i Siemowie wykorzystano belki hakowe i bruki kamienne, podobne konstrukcje były stosowane później w dużych grodach piastowskich. Możemy więc wnioskować, że do budowy późniejszych grodów piastowskich wykorzystano ludność z podbitych terenów - opowiadał uczestnikom przewodnik..

Grodzisko w Dusinie

Położone jest przy rzece Kani około 150 m od jej ujścia do kanału Obry. Obecnie grodzisko jest mało widoczne. W dużej części zostało zniszczone przy regulacji i zmianie koryta rzeki Kani w XIX wieku. Okres budowy grodu to koniec X do pierwszej połowy XI wieku. W 1965 r. przeprowadzono wykopaliska archeologiczne. Pozostałości grodziska w tym czasie miały średnicę ok 40 metrów i wysokość wałów do 2,5 m. Odnaleziony materiał datowany jest na lata 990 - 1035).
Badania z roku 1965 sugerowały, że odnalezione na terenie grodziska układy kamieni, spalone resztki drewna i stalowe kółka były częścią konstrukcji drewnianej opierającej się na kamiennym fundamencie. Wg E. Kihl-Byczko najprawdopodobniej jest to pozostałość po drewnianej wieży obronnej.
Prawdopodobnie wzdłuż wałów istniała zabudowa mieszkalna. Podobnie jak w Siemowie. Grodzisko w Dusinie mogło powstać po spaleniu grodu w Daleszynie (Kunowie).

Grodzisko w Daleszynie (Kunowie)

Usytuowane jest przy Obrze w pobliżu mostu przy wjeździe do Kunowa od strony Gostynia. Widoczne z głównej drogi 434. Jedno z starszych grodzisk o wymiarach 82 x 64m z regularnym wałem wysokości ok 2-3 metrów, z widocznym wjazdem od strony południowo-zachodniej. Datowanie na lata 899-920. Jest bardzo dobrze zachowanym grodziskiem pierścieniowatym o lekko owalnym kształcie.
Gród był dwa razy niszczony i odbudowywany. Przy grodzie, na piaszczystych kępach, istniało kilka otwartych osad. Prawdopodobnie na wzniesieniach po drugiej stronie Obry były cmentarzyska ludności zamieszkującej ten teren.

Grodzisko Kunowo-Szczodrochowo

Znajdziemy je po prawej stronie Obry między Kunowem a Szczodrochowem, naprzeciwko Malewa. Funkcjonował w okresie wczesnego średniowiecza, (poł. XI - I poł. XIII w.). Powstało prawdopodobnie podczas zmiany władzy i sytuacji politycznej Wielkopolski. Gród stanowił ochronę biegnącego w pobliżu ważnego szlaku lądowego ze Śląska przez Śrem, w kierunku centralnych grodów państwa Piastów.
Obecnie ma kształt stożkowaty o podstawie kolistej. Widoczne są ślady zniwelowanej obecnie fosy o szerokości 6 m. Na stanowisku nie prowadzono badań wykopaliskowych, ale znajdowano fragmenty naczyń glinianych, elementów żelaznych, grot, strzał. Były też kości zwierzęce i węgiel drzewny.

Zmienia Gostyńska (1)

Miłośnicy biegania zaglądali do plemiennych grodów z kurhanami [film]