Przerażające wyniki raportu NIK

Najwyższa Izba Kontroli na początku 2022 roku opublikowała raport o bezpieczeństwie żywności w Polsce. Wyniki są przerażające. Pokazują, że na tle innych krajów w Europie jesteśmy liderem w produkcji niebezpiecznej żywności. W Polsce praktycznie nikt nie czuwa nad ubojem i sprawdzaniem, czym się suplementujemy.

Raport NIK dotyczący systemu kontroli bezpieczeństwa żywności w Polsce powstał przy udziale pracowników naukowych uniwersytetów rolniczych. Jego twórcy przeanalizowali dziewięć kontroli NIK przeprowadzonych w ostatnich sześciu latach oraz pięć audytów Komisji Europejskiej.

Wyniki raportu przeczą zapewnieniom ministera

Musimy wiedzieć, że Polska jest siódmym z największych eksporterów żywności w Unii Europejskiej z wynikiem ponad 30 mld euro rocznie, a UE jest największym eksporterem żywności na świecie. W pierwszym półroczu 2021 r. wartość eksportu towarów rolno-spożywczych z Polski wzrosła o 5,3 proc. w stosunku do pierwszego półrocza 2020 r. Eksportujemy głównie do Niemiec, Wielkiej Brytanii, Niderlandów, Włoch i Francji.

Grzegorz Puda, poprzedni minister rolnictwa i rozwoju wsi wymienił wysoką jakość polskiej żywności wśród przyczyn sukcesu. Raport NIK temu zaprzecza.

Powiadomienia z innych krajów

- "Alarmujące są wyniki analizy powiadomień wysyłanych do sieci RASFF" - podkreślają twórcy raportu.

RASFF to system Wczesnego Ostrzegania o Niebezpiecznej Żywności i Paszach (ang. Rapid Alert System for Food and Feed, w skrócie RASFF) służący do wymiany informacji pomiędzy organami urzędowej kontroli w Europie będącymi członkami tego systemu.

W 2017 r. do systemu wpłynęło 87 powiadomień o niebezpiecznej żywności z Polski. W 2018 było ich 131, z kolei w 2019 r. ta liczna wyniosła 2013. Ostatnie dane, z 30 września 2020 r. mówią o 273 przypadkach. To zdecydowanie najwyższy wynik w Unii Europejskiej. A w szerszej skali - zgłoszenia dotyczące polskich produktów stanowią 13 proc. przypadków z całego świata.

Salmonella, posocznica i co jeszcze?

- „Niepokojące jest, że na przestrzeni ostatnich lat rośnie liczba powiadomień dotyczących produktów z Polski, kwestionowanych z uwagi na wykrycie w nich pałeczki bakterii salmonella - można przeczytać w raporcie.

Przyrost rok do roku - 147 do 219. W 2020 r. Bułgarzy zidentyfikowali salmonellę w mrożonych udkach z Polski. Wycofali 32,3 tony mięsa. W tym samym roku 19 partii drobiu z powodu zakażenia ptasią grypą wstrzymali Litwini. 18 z nich pochodziło z Polski. Oprócz pałeczek salmonelli w żywności pochodzącej z Polski w kilkunastu przypadkach wykryto bakterię listeria monocytogenes. Zakażenie nią najczęściej prowadzi do posocznicy listeriozowej, a potem zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych i zapalenia mózgu. Audyt Komisji Europejskiej wykazał, że kontrolerzy Inspekcji Sanitarnej nie posiadali wystarczającej wiedzy na temat pobierania próbek wymazu w celu wykrycia tej bakterii.

Używany najsiliniejszych antybiotyków

Polska zajmuje też drugie miejsce w Europie pod względem użycia w hodowli zwierząt najsilniejszych antybiotyków stosowanych w leczeniu chorób u ludzi.

Brak pracowników i kwalifikacji

Z informacji NIK wynika, że między 2014 a 2016 r. Inspekcja Weterynaryjna "w zasadzie nie pełniła żadnego nadzoru nad ubojem zwierząt gospodarskich, a nadzór nad transportem własnych zwierząt przez rolników sprawowała jedynie marginalnie". Lekarze "nie znali zakresu stosowania przepisów o ochronie zwierząt, zakresu rejestracji ubojów ani kwalifikacji osób przeprowadzających ubój", a hodowcy informowali tylko o niektórych ubojach.

Brak pracowników i sprzętu to kolejny problem bezpieczeństwa żywności w Polsce. Brakuje lekarzy weterynarii kontrolujących ubój. Brakuje inspektorów weterynarii, którzy chcieliby pracować jako kontrolerzy. Powodem są słabe zarobki, które wynoszą od trzech do 3,5 tys. zł brutto. Tylko między 2017 a 2018 r. z pracy odeszło 6,5 proc. lekarzy weterynarii - w sumie 141 osób - co sprawiło, że ponad 60 proc. zespołów nie było w stanie wykonać poprawnie swoich zadań. W miejsce lekarzy weterynarii zatrudnia się ludzi z innym, czasem całkiem odmiennym wykształceniem. Kontrole wykazały, że nie znali oni m.in. przepisów o ochronie zwierząt.

Chaos w kontroli żywności

Kontroli żywności w Polsce dokonuje kilka instytucji "urzędowych".

Państwowa Inspekcja Sanitarna (PIS) kontroluje bezpieczeństwo żywności pochodzenia niezwierzęcego na etapie produkcji oraz wszystkich produktów żywnościowych na sklepowych półkach.
Inspekcja Weterynaryjna (IW) sprawuje nadzór nad wymaganiami weterynaryjnymi przy produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego, umieszczaniu ich na rynku oraz sprzedaży bezpośredniej.
Inspekcja jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (IJHARS) nadzoruje jakość handlową artykułów rolno-spożywczych (do 30 czerwca 2020 r. część zadań w tym zakresie wykonywała Inspekcja Handlowa).
Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORIN) m.in. sprawuje nadzór nad zapobieganiem zagrożeniom związanym z produkcją środków ochrony roślin, obrotem tymi środkami i ich stosowaniem.

System urzędowej kontroli żywności uzupełniają instytucje prowadzące ocenę ryzyka bezpieczeństwa żywności: Państwowy Instytut Weterynaryjny oraz Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny.

To różne instytucje, które poza ochroną żywności zajmują się też innymi sprawami. Ich kompetencje często się nakładają, tworzą je akty prawne powstałe w różnych okresach, zaprzęgające te instytucje to różnych zadań. Instytucje te, jak wynika z raportu NIK, często nie informują się wzajemnie o swojej pracy.

Inspekcja (1)

Jesteśmy liderem w produkcji niebezpiecznej żywności