Kiedy mówimy o sile wyższej?
Pojęciem siły wyższej określa się nadzwyczajne i nieprzewidywalne okoliczności, niezależne od woli rolnika, których następstw nie można było uniknąć mimo zachowania należytej staranności. Zrozumienie tej procedury oraz terminowa reakcja są kluczowe, aby zabezpieczyć swoje uprawnienia do dopłat.
Ustawodawca wylicza szereg sytuacji, które jednoznacznie kwalifikują się jako działanie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Wśród nich wymienić można m.in.:
- śmierć beneficjenta,
- długoterminową niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu,
- poważną klęskę żywiołową powodującą duże szkody w gospodarstwie,
- zniszczenie budynków inwentarskich w wyniku wypadku,
- chorobę epizootyczną lub chorobę roślin (albo obecność agrofaga) dotykającą całe inwentarze żywe lub uprawy albo ich część,
- wywłaszczenie znacznej części gospodarstwa, jeśli nie można go było przewidzieć w momencie składania wniosku.
Warto jednak podkreślić, że powyższa lista ma charakter otwarty. Oznacza to, że kierownik biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR), uwzględniając indywidualne okoliczności danej sprawy oraz przedstawione dowody, może uznać za siłę wyższą także inne nieszczęśliwe zdarzenia.
Mowa tu np. o zniszczeniu upraw przez dzikie zwierzęta, stratach wywołanych przez suszę, grad, powódź, mróz, piorun czy osuwiska ziemi, a także o pożarach (z wyjątkiem celowego wypalania), wystąpieniu organizmów kwarantannowych, tymczasowym aresztowaniu czy zagryzieniu zwierząt zadeklarowanych do płatności.
DALSZA CZĘŚĆ ARTYKUŁU POD ZDJĘCIEM - KLIKNIJ, żeby PRZECZYTAĆ FOTOREPORTAŻ
"Oświadczenie to sprawdzony instrument ochronny"
W praktyce oświadczenia o wystąpieniu siły wyższej są składane przez rolników najczęściej ze względu na wystąpienie klęsk żywiołowych powodujących duże szkody w gospodarstwie w rodzaju suszy, gradu, powodzi czy mrozów.
Procedura zgłaszania takich zdarzeń nie jest skomplikowanym nowym wymogiem – to mechanizm znany w praktyce od lat w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, do której składa się wymagane dokumenty.
– Jeżeli u rolnika zaistniało zdarzenie z tego szerokiego katalogu, to jak najbardziej mógł występować ze stosownym wnioskiem na przykład na suszę czy gradobicia, jak choćby takie, jakie dotknęły w ostatnim czasie rejon Leszna, Lipna czy Krzywinia, potwierdzonym określonymi dokumentami. Wtedy traktujemy to jako działanie siły wyższej, a rolnik nie traci prawa do płatności bezpośrednich czy obszarowych, ponieważ straty nie powstały z jego winy, lecz w wyniku czynników od niego niezależnych – wyjaśnia Jan Gross, kierownik biura powiatowego ARiMR w Gostyniu.
Jakie dowody należy przedstawić?
Aby kierownik biura powiatowego mógł podjąć pozytywną decyzję, obowiązek udowodnienia wystąpienia siły wyższej spoczywa na rolniku. Zgodnie z zasadą ogólną, dowodem może być wszystko, co przyczyni się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem: dokumenty, oświadczenia, opinie biegłych, wizje lokalne czy zeznania świadków.
– Niepodważalnym dowodem potwierdzającym działania siły wyższej jest protokół szacowania strat/szkód sporządzony przez komisję powołaną przez wojewodę na wniosek wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Ten dokument jest najbardziej wiarygodny i składany bez żadnych wątpliwości, że zdarzenie rzeczywiście miało miejsce na danym polu. Natomiast jeżeli rolnik nie posiada takiego protokołu, musi wtedy szukać innych potwierdzeń, na przykład oświadczeń sołtysa lub innych osób, choć – powtarzam – to protokoły stanowią najlepszą gwarancję, że rolnik nie straci prawa do dopłat – zaznacza J. Gross.
Do najczęstszych i najbardziej wiarygodnych dowodów, oprócz wspomnianego protokołu oszacowania szkód zalicza się (w zależności o rodzaju siły wyższej, która wystąpiła):
- dokument szkodowy od ubezpieczyciela, u którego uprawy były ubezpieczone,
- zaświadczenie z Państwowej Straży Pożarnej w przypadku pożaru,
- decyzje organów nadzoru budowlanego, lekarza weterynarii lub inspekcji ochrony roślin,
- protokoły szacowania szkód łowieckich (od koła łowieckiego lub Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska),
- odpisy aktów stanu cywilnego, zaświadczenia lekarskie (KRUS), postanowienia sądu,
- pisemne oświadczenia świadków (niebędących domownikami rolnika w rozumieniu przepisów o KRUS) – np. w sytuacji, gdy komisja wojewódzka nie została powołana, a uprawy nie były ubezpieczone.
DALSZA CZĘŚĆ ARTYKUŁU POD ZDJĘCIEM - KLIKNIJ, żeby PRZECZYTAĆ FOTOREPORTAŻ
Procedura składania wniosku i skutki prawne
Gdy wystąpi zdarzenie losowe wpływające na powierzchnię upraw, liczbę zwierząt lub brak możliwości dotrzymania wymogów warunkowości, rolnik powinien złożyć do swojego biura powiatowego ARiMR pisemne oświadczenie zawierające czytelny podpis, datę oraz dołączone dowody.
Jeżeli dokumenty zostaną dostarczone przed wydaniem decyzji i zostaną uznane przez kierownika biura powiatowego, rolnik zachowuje prawo do płatności do gruntów lub zwierząt objętych zdarzeniem oraz nie są wobec niego stosowane kary administracyjne.
Istotny jest jednak warunek: zgłoszone grunty lub zwierzęta musiały spełniać warunki kwalifikowalności w dniu wystąpienia siły wyższej (oraz w dniu złożenia wniosku). W przypadku płatności związanych z produkcją zwierzęcą za siłę wyższą uznaje się m.in. padnięcie zwierzęcia z powodu choroby epizootycznej lub zagryzienie przez dzikie zwierzęta w okresie przetrzymywania.
Kiedy rolnicy są zwolnieni z obowiązku dostarczenia oświadczeń?
Warto dodać, że w wyjątkowych przypadkach klęsk żywiołowych obejmujących całe regiony, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi może w drodze rozporządzenia wyznaczyć obszary objęte działaniem siły wyższej oraz wprowadzić ogólne odstępstwa.
W takich sytuacjach rolnicy z danego terenu są zwolnieni ze składania indywidualnych oświadczeń i dowodów, zachowując pełne prawo do wsparcia.
W jakim terminie złożyć dokumenty?
Oczywiście liczy się nie tylko rodzaj dokumentów składanych do biur powiatowych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa potwierdzających wystąpienie siły wyższej, ale także terminy, w jakich należy to zrobić.
Zgodnie z przepisami rolnicy ubiegający się o przyznanie płatności bezpośrednich i obszarowych, którzy ponieśli w wyniku szkodliwych działań atmosferycznych straty w uprawach lub w pogłowiu zwierząt, powinni niezwłocznie zgłaszać przypadki wystąpienia siły wyższej do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Co to jednak oznacza w praktyce?
Ostateczny moment, kiedy dokumentacja musi trafić do biura powiatowego ARiMR, to przed wydaniem decyzji o płatnościach za dany rok. Czy jest jednak konkretny termin?
- Oświadczenie rolnicze o wystąpieniu siły wyższej należy złożyć do kierownika biura powiatowego ARiMR w terminie 15 dni roboczych od dnia wystąpienia siły wyższej lub 15 dni od momentu, gdy stan faktyczny pozwala na powiadomienie agencji na przykład w sytuacji, gdy rolnik przebywał w szpitalu i nie miał możliwości złożenia oświadczenia - wyjaśnia Jan Gross.
KLIKNIJ ZDJĘCIE, żeby PRZECZYTAĆ REPORTAŻ
Komentarze (0)