Wyjątkowa wystawa w muzeum. Związana jest z rocznicą śmierci fundatora Świętej Góry

Otwarcie jubileuszowej ekspozycji już wkrótce

Mija 350 lat od śmierci Adama Konarzewskiego (1639 lub 1640-1676) - fundatora Kongregacji Oratorium św. Filipa Neri na Świętej Górze (historia poniżej). W programie obchodów tej rocznicy jest także okolicznościowa wystawa pamiątek w gostyńskim muzeum. Otwarcie ekspozycji zaplanowano 16 kwietnia 2026 r. Początek o godzinie 16.30 w sali wystaw czasowych muzeum przy ulicy Kościelnej.

Zainteresowanych na wystawę zapraszają Kongregacja Oratorium św. Filipa Neri na Świętej Górze oraz gospodarze - Muzeum w Gostyniu. Wstęp jest wolny.

Co znajdziemy wśród dokumentów?

Ekspozycję „W 350-lecie śmierci Adama Konarzewskiego fundatora Świętej Góry” tworzyć będą między innymi archiwalne dokumenty. Wśród nich znajdą się na przykład:

• list Adama Konarzewskiego do Andrzeja Gostyńskiego, spisany w Dusinie 11 marca 1668 roku;
• list biskupa Stefana Wierzbowskiego do Adama Konarzewskiego, spisany w Warszawie 16 czerwca 1668 roku;
• list Adama Konarzewskiego do księdza Stanisława Grudowicza z 1 stycznia 1672 roku;
• odpis tekstu z kamienia węgielnego z 8 września 1675 roku;
• odpis testamentu Adama Konarzewskiego z 10 kwietnia 1676 roku z Tuliszkowa;
• dyplom Uniwersytetu Praskiego wystawiony przez Dziekana Wydziału Filozofii Maksymiliana Reicherbergera z 10 kwietnia 1651 roku.

Obejrzeć będzie można także między innymi:

• portret sarmacki Adama Konarzewskiego autorstwa nieznanego malarza z 3. ćwierci XVII wieku,
• portret trumienny Adama Konarzewskiego z1676 roku;
• czerwony ornat z herbem „Wręby” fundacji Adama Konarzewskiego.

Wystawa będzie czynna do 3 maja 2026 roku, w godzinach otwarcia muzeum (wykaz dostępny jest tutaj - na dole strony). Zwiedzanie w innych dniach i godzinach możliwe jest po wcześniejszym uzgodnieniu.

Konarzewski marzył o stanie duchownym, ale obowiązki wzięły górę

Adam Florian Konarzewski (Konarzewscy herbu Wręby wywodzili swój ród z Konarzewa koło Rawicza) był synem Melchiora z Konarzewa Konarzewskiego i Urszuli Pogorzelskiej. Jak głosi tradycja, matka jego nie mogąc długo doczekać się dziecka, pieszo przybyła na Świętą Górę, aby uprosić sobie łaskę potomstwa u Matki Boskiej. Nic zatem dziwnego, że Adam Konarzewski urodził się i wychował w kulcie Matki Boskiej Świętogórskiej. Należy sądzić, że dwór w Chocieszewicach okazał się zbyt mały na potrzeby Adama Konarzewskiego. W drugiej połowie XVII wieku przystąpił on do budowy pałacu w stylu włoskiego baroku.

Rezydencja musiała dorównywać siedzibom spowinowaconych Opalińskich. Wiadomo, że studiował filozofię w Akademii Praskiej. Świadectwo ukończenia studiów trafiło później do archiwum na Świętej Górze. Marzył o stanie duchownym, ale górę wzięły obowiązki wobec rodu, któremu groziło wygaśnięcie. Wstąpił w związek małżeński z Zofią Krystyną (1643-1699), córką słynnego wojewody poznańskiego Krzysztofa Opalińskiego, opozycjonisty, pisarza, mecenasa sztuki i nauki. Małżeństwo spowinowaciło go z pierwszymi rodzinami w Polsce i znacznie pomnożyło majątek. Zofia wniosła miasteczko Tuliszków z przyległym kluczem majętności.

Zafascynowani żywotem św. Filipa Neri 

W 1674 r.  Adam Konarzewski kupił od swego szwagra Jana Karola Opalińskiego miasto Szubin z przyległościami: Kowalewo, Łachowo, Pińsko, Rumienice, Smolniki, Szaradowo, Szubska Wieś, Turzyn, Zalesie. Po ślubie pozostał człowiekiem bardzo religijnym. Poświęcał dużo czasu modlitwie i medytacjom. Napisał około 20 dzieł o treści religijnej. Między innymi przetłumaczył żywot św. Filipa Neri, wydany drukiem.

W 1667 r. w pałacu w Chocieszewicach doszło do pierwszego spotkania Adama Konarzewskiego i księdza Stanisława Grudowicza, profesora Akademii Lubrańskiego w Poznaniu i proboszcza parafii św. Małgorzaty na Śródce, koło Poznania. Dało to początek wielkiej i owocnej przyjaźni. Łączyły ich wspólne cechy i wspólne działania. Obydwaj odznaczali się wielkim nabożeństwem do św. Filipa Neri. Wspólnie zdecydowali, że najlepszym miejscem dla utworzenia nowej Kongregacji będzie Święta Góra. Zresztą sanktuarium wymagało stałej opieki ze względu na wzrastający ruch pielgrzymkowy. Wzięli się ostro do działania. Konarzewski dysponował majątkiem, a ksiądz Grudowicz rozległą wiedzą.

Prawo do patronatu otrzymał ks. Stanisław Grudowicz

Adam Konarzewski wiedząc o niechęci dziedzica Świętej Góry - Andrzeja Borka Gostyńskiego do zakonów podkreślał, że proponuje obsadzenie kościoła na Świętej Górze księżmi świeckimi, zrzeszonymi w Kongregacji Oratorium św. Filipa Neri. Wziął na siebie trudy negocjacji. Potwierdza to zachowany odpis listu do dziedzica Gostynia z 11 marca 1668 roku, wystawiony w Dusinie, w którym przedstawia zalety nowej Kongregacji i zwraca się z prośbą do dziedzica o przekazanie miejsca na Świętej Górze na chwałę Bożą. Zręczna dyplomacja przyniosła nadzwyczajny skutek.

Andrzej Gostyński, w obecności Adama Konarzewskiego, Aktem Grodzkim 26 kwietnia 1668 roku w Poznaniu przekazał ks. Stanisławowi Grudowiczowi prawo patronatu nad kościołem Najświętszej Maryi Panny pod Gostyniem. Urzędowe akty prawne załatwiano wówczas w Sądzie Grodzkim na Wzgórzu Przemysła w Poznaniu. Najpoważniejsza przeszkoda została usunięta. Należało także przejąć prawo patronatu od drugiego kolatora, Władysława Wężyka Osińskiego, na ten czas nieobecnego w kraju. Reprezentował go przyjazny założeniu Kongregacji Stanisław z Bnina Radzewski, syn Jana. 8 czerwca 1668 roku Aktem Grodzkim Poznańskim dokonano przekazania prawa patronatu przez Stanisława Radzewskiego. Przybyły w późniejszym czasie sam Wężyk Osiński urzędowo potwierdził akt darowizny.

Wzorowano się na planach kościoła w Krakowie

Adam Konarzewski zdążył jeszcze utworzyć fundację Kongregacji Księży Filipinów na Świętej Górze i hojnie ją uposażyć. Wczesna śmierć spowodowała, że doczekał jedynie położenia fundamentów pod kościół. Zmarł 12 kwietnia 1676 roku. Budowę kontynuowała wdowa po nim - Zofia z Opalińskich. Według zaleceń pierwszego fundatora, budowę kościoła rozpoczęto w 1675 roku, wzorując się na planach kościoła Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Krakowie. Kamień węgielny wmurowano 8 września 1675 roku.

Wdowa urzeczona pięknem kościoła Santa Maria della Salute

Po kilkumiesięcznej przerwie, spowodowanej śmiercią fundatora, wdowa kazała kontynuować budowę, a sama udała się na pielgrzymkę do Rzymu i innych miast włoskich. Zwiedzając Wenecję, urzeczona pięknem nowo wybudowanego kościoła Santa Maria della Salute - według planów architekta Baltazara Longheny, Zofia niezwłocznie poleciła wstrzymać prace przy realizacji pierwotnego planu budowy kościoła na Świętej Górze. Składając wizytę architektowi Longhenie poprosiła o przygotowanie podobnego projektu dla kościoła w Gostyniu. Prace przy realizacji budowy kościoła świętogórskiego zostały zlecone członkom rodziny Catenazzich, architektom włoskiego pochodzenia, a prowadzącym liczne prace w Wielkopolsce.

historia Adama Konarzewskiego - źródło Muzeum w Gostyniu