Problemem, który zdecydował o wprowadzeniu przepisów z nakrętką trwale przymocowaną do butelki, była olbrzymia ilość tych śmieci trafiających do środowiska naturalnego, znajdowanych m.in. na nadmorskich plażach i w miejscach turystycznych. 12 sierpnia 2026 r. weszła w życie większość przepisów rozporządzenia PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation). To unijne dyrektywy w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych. Rozporządzenie wprowadza system mający na celu zmianę zasad odpowiedzialności za opakowania. Nowe przepisy obejmują m.in. producentów opakowań, importerów, dystrybutorów, firmy e-commerce, a także operatorów logistycznych.
Na tej podstawie obowiązuje zakaz używania substancji per- i polifluoroalkilowych (PFAS) w produkcji opakowań, przeznaczonych do kontaktu z żywnością - nie można ich wprowadzać na rynek.
Ponadto nałożono konieczność posiadania dokumentacji technicznej i deklaracji zgodności co do wprowadzanych typów opakowań. Zapoczątkowano także przepisy dotyczące procesu minimalizacji masy oraz objętości butelek i opakowań, a także klasy recyklingowalności (będzie rozszerzany).
Konsumenci powinni spodziewać się kolejnych ważnych zmian, które zaplanowano w 2028, 2029, 2030 oraz 2040 roku, zauważalnych na sklepowych półkach.
Nakrętka na trwałe z butelką to nie koniec
Przymocowane na stałe nakrętki były w ostatnich latach jedną z najbardziej zauważalnych zmian w plastikowych opakowaniach. Główny wymóg unijnej dyrektywy SUP (Single-Use Plastics) objął jednorazowe pojemniki na napoje o pojemności do 3 litrów. Nakrętka i wieczko wykonane z plastiku mają pozostawać przymocowane do opakowania podczas jego użytkowania (przepis wszedł w życie w lipcu 2024 r.).
Jeśli ktoś myśli, że na tym zakończą się zmiany dotyczące opakowań plastikowych, w tym butelek, jest w błędzie. PET jest obecnie preferowanym opakowaniem w branży napojów - współgra lekkość, wytrzymałość oraz przezroczystość, a przede wszystkim w pełni nadaje się do recyklingu. Wyrzucone do żółtego pojemnika na odpady butelki mogą otrzymać „nowe życie”.
Opakowania mętne, ciemniejsze
Unia Europejska chce, aby coraz większa część tworzyw wykorzystywanych do produkcji nowych opakowań pochodziła z wcześniej przetworzonego plastiku. Zgodnie z dyrektywą dotyczącą jednorazowych produktów z tworzyw sztucznych od 2025 r., butelki na napoje, których głównym składnikiem jest PET, musiały osiągnąć co najmniej 25 proc. udziału plastiku pochodzącego z recyklingu. Kluczowym założeniem unijnych przepisów jest stopniowe zwiększanie udziału tworzyw pochodzących z odzysku (tzw. recyklatu) w nowo wytwarzanych opakowaniach.
I tak od 1 stycznia 2030 r. opakowania z tworzyw sztucznych będą musiały zawierać minimalną ilość materiału z recyklingu:
- 35 proc. - w przypadku pozostałych opakowań z tworzyw sztucznych.
- 30 proc. - w przypadku jednorazowych butelek na napoje z tworzyw sztucznych oraz pozostałych opakowań PET mających kontakt z produktami wrażliwymi,
- 10 proc. - w przypadku opakowań z tworzyw innych niż PET mających kontakt z produktami wrażliwymi,
Co ważne, wartość ta jest obliczana jako średnia dla wszystkich objętych przepisami butelek PET wprowadzonych na rynek na terytorium danego państwa członkowskiego. Tego rodzaju wymagania, zwiększające wykorzystanie przetworzonego/recyklingowego plastiku (rPET) - więcej recyklatu w opakowaniach spowoduje, że konsumenci na półkach sklepowych szybko zauważą różnice: nowe butelki i opakowania z tworzyw będą bardziej mętne, odrobinę ciemniejsze i już nie tak idealnie przezroczyste od tych, które kupujemy teraz. Mogą pojawiać się lekko szare, mleczne lub żółtawe odcienie, co nie oznacza, że butelka jest brudna, stara albo została już wcześniej użyta w obecnej formie. Zużyte są przetwarzane, materiał jest oczyszczany i wykorzystywany jako surowiec do produkcji kolejnego opakowania.
Progi te zostaną podwyższone w styczniu 2040 r.:
- 65 proc. - dla jednorazowych butelek na napoje oraz pozostałych opakowań z tworzyw sztucznych,
- 50 proc. - dla opakowań z PET mających kontakt z żywnością,
- 25 proc. - dla pozostałych opakowań przeznaczonych do kontaktu z żywnością
Materiał pochodzący z recyklingu przeznaczony do kontaktu z żywnością podlega wymaganiom bezpieczeństwa.
Po co worowadzono system kaucyjny?
Co ważne, żeby zapewnić surowiec do produkcji recyklatu (rPET) oraz wyeliminować odpady ze środowiska, unijne rozporządzenie PPWR nakłada na państwa członkowskie obowiązek osiągnięcia do 2029 roku co najmniej 90 proc. poziomu selektywnej zbiórki jednorazowych butelek plastikowych oraz puszek metalowych na napoje (o pojemności do 3 litrów).
W tym celu został wprowadzony system kaucyjny, który kraje członkowskie muszą obligatoryjnie wdrożyć dla wskazanych opakowań plastikowych i metalowych. Poszczególne państwa mogą przy tym rozszerzyć ten mechanizm o inne kategorie odpadów np. szklane butelki jednorazowe.
Zmiany w projektowaniu opakowań. Znikną podwójne dna, puste przestrzenie
Obowiązki wprowadzane stopniowo aż do 2040 r. obejmą m.in. dalsze wymagania dotyczące projektowania opakowań, recyklowalności, zawartości materiałów z recyklingu oraz oznakowania. Poza zmianą kolorystyki opakowania, butelki mają mieć minimalną masę i objętość - znikną podwójne dna, puste przestrzenie i zbędne ścianki w pudełkach.
Ponadto rozporządzenie wdraża spójny w całej UE system znakowania opakowań, mający na celu ujednolicenie i zwiększenie przejrzystości zasad dla obywateli. Już w 2028 r. mają zacząć obowiązywać standarddowe oznaczenia informacyjne na każdym opakowaniu. Czego możemy się spodziewać?
Po pierwsze lepszego oznaczania opakowań, tak by dla wszystkich obywateli państw członkowskich zasady były wspólne i przejrzyste: na opakowaniu zobaczymy informacje, z jakiego materiału zostało zrobione i sposobie segregacji - do jakiego pojemnika ma trafić.
Ujednolicone oznakowanie w krajach człokowskich Unii Europejskiej
Pojawiła się też propozycja europejskiego centrum badawczego (obecnie dyskutowana) w sprawie ujednolicenia etykiet (harmonizacji systemu znakowania opakowań) - wskazano 11 kolorów oznaczeń na opakowaniach. Symbole te miałyby być zarówno na butelkach czy też innych opakowaniach - w tym np. na tekstylia, ceramikę, metal i drewno, jak i na pojemnikach (kilka naklejek na jednym koszu).
Będzie więcej zmian na sklepowych półkach
Czeka nas więcej zmian, związanych z opakowaniami PET. Z czego już nie skorzystamy? Do 2030 roku znikną ze sklepowych półek i naszego życia jednorazowe plastikowe opakowania na owoce i warzywa - świeże i nieprztworzone. Nie będzie plastikowych kubeczków z pomidorami, tacek z kilkoma sztukami jabłek, siatek z cytrynami i mandarynkami, niewielkich pudełek z malinami czy borówkami itp.
W restauracjach typu fast food, nie zobaczymy już opakowań na przyprawy takie jak keczup i majonez, a w marketach cienkich plastikowych rękawic lub torebek na artykuły spożywcze, które już teraz w wielu sklepach są objęte opłatami.
W hotelach czy drogeriach nie będzie małych jednorazowych buteleczek na kosmetyki.
Zmiana opakowań ma głęboki sens środowiskowy – przekonuje UE.
Komentarze (0)